Klasa jest to zbiór obiektów posiadających cechy wspólne. Każda klasa może zawierać inne klasy, zwane także podklasami. Każda klasa może należeć tylko do jednej klasy, czyli mieć jedną klasę nadrzędną. Wyjątkiem jest klasa główna, która nie posiada żadnej klasy nadrzędnej. Takie uporządkowanie jest nazywane strukturą drzewiastą, gdyż wszystkie jej elementy oprócz elementu głównego mają element macierzysty (tak jak w drzewie podgałęzie wychodzą z gałęzi), i istnieje wyróżniony element główny od którego rozchodzi się cała struktura (odpowiednik korzenia w drzewie), zwany też klasą główną.

Regułą, która determinuje układ elementów w strukturze drzewiastej, jest szeregowanie przez klasę nadrzędną cech bardziej ogólnych, a wyodrębnianie przez podklasy bardziej szczegółowych podziałów w ramach zbioru cech wspólnych dla klasy nadrzędnej, lub wprowadzanie nowych kryteriów segregacji. Opisując to inaczej można stwierdzić, że obiekt podrzędny posiada zbiór cech nie węższy od swojego obiektu nadrzędnego (przejmuje cechy z elementu nadrzędnego). Przejmowanie przez obiekt podrzędnych cech od swojego obiektu nadrzędnego nazywa się dziedziczeniem.

Obiekty dostawców/odbiorców można segregować w klasy. W każdej klasie można zdefiniować dowolną ilość klas podrzędnych. Dostawców/odbiorców można definiować w każdej klasie, za wyjątkiem klasy głównej (korzenia drzewa). Nie jest możliwe zdefiniowanie dostawcy/odbiorcy nie należącego do żadnej klasy.

W systemie istnieje predefiniowana klasa o nazwie Dostawcy/Odbiorcy będąca początkiem struktury (jej korzeniem). Klasa ta jest nazywana klasą główną i grupuje ona wszystkich dostawców/odbiorców. Ma ona jednak tylko znaczenie technologicznie i nie niesie ze sobą żadnych informacji merytorycznych. Nie można jej edytować ani usunąć. Podklasy i dostawcy/odbiorcy dziedziczą swoje atrybuty z klasy nadrzędnej na ściśle określonych zasadach dziedziczenia. Dostawcę/odbiorcę można usunąć niezależnie od jego położenia w strukturze klas. Klasę można usunąć tylko w przypadku, gdy nie ma w niej zdefiniowanych żadnych podklas ani dostawców. W takim wypadku należy najpierw usunąć wszystkie obiekty podrzędne zaczynając od najbardziej zagnieżdżonych w strukturze drzewiastej. W każdym momencie pracy można zmienić usytuowanie dostawcy/odbiorcy lub klasy dostawców/odbiorców w strukturze klas. Przy przeprowadzaniu tej operacji system panuje nad tym, by nie zostały zaburzone zasady dziedziczenia cech, w związku z tym operacja ta może powodować zmianę cech dodatkowych w dostawcy/odbiorcy lub klasie przemieszczanej, jak i w klasie docelowej i wszystkich jej obiektach podrzędnych.

Atrybuty definiowane w klasie za wyjątkiem identyfikatora i nazwy klasy oraz cech dodatkowych propagują się do podklas jak i dostawców zdefiniowanych w tej klasie lub jej podklasach w następujący sposób:

●Przechodzą w momencie dodawania nowego dostawcy/odbiorcy lub nowej podklasy z klasy nadrzędnej do nowo powstałego obiektu, lecz użytkownik może je dowolnie zmienić.

●Nie propagują się do podklas ani dostawców zdefiniowanych w danej klasie w chwili zmiany któregokolwiek z tych atrybutów.  

Cechy dodatkowe propagują się do podklas jak i dostawców zdefiniowanych w tej klasie lub jej podklasach w następujący sposób:

●Przechodzą w momencie dodawania nowego dostawcy/odbiorcy lub nowej podklasy z klasy nadrzędnej do nowo powstałego obiektu, lecz użytkownik może je modyfikować tylko na zasadach opisanych niżej.

●Daną cechę dodatkową można usunąć tylko w klasie, w której została ona zadeklarowana. W podklasie lub dostawcy należącym do danej klasy nie można usunąć ani zmienić jej nazwy.

●Dodanie lub usunięcie cechy dodatkowej w klasie, w której była ona zadeklarowana propaguje ją do wszystkich podklas i dostawców zdefiniowanych w tej klasie lub jej podklasach.

●Jeśli w klasie, w której zadeklarowano daną cechę dodatkową, jest ustawiony atrybut Wspólna, to wartość cechy jest dziedziczona do wszystkich podklas i dostawców/odbiorców zdefiniowanych w tej klasie lub jej podklasach i we wszystkich tych podklasach lub dostawcach/odbiorcach nie można jej zmienić.

●Jeśli w klasie, w której zadeklarowano daną cechę dodatkową atrybut Wspólna nie jest ustawiony, to wartość cechy nie jest dziedziczona do wszystkich podklas i dostawców/odbiorców zdefiniowanych w tej klasie lub jej podklasach i we wszystkich tych podklasach lub dostawcach można ją zmienić.

●Atrybut Wspólna można modyfikować tylko w klasie, w której zadeklarowano daną cechę.  

Jeśli do danej klasy dodano jakąś cechę dodatkową, która jest już zadeklarowana w pewnej podklasie lub dostawcy tej klasy, to:

●jeśli w danej klasie ustawiono atrybut Wspólna, to wartość cechy z klasy jest propagowana do podklasy;

●jeśli w danej klasie nie ustawiono atrybut Wspólna, to wartość cechy z klasy jest nie jest propagowana do podklasy lub dostawcy i w podklasie tej (dostawcy) zostaje wartość w niej ustawiona.  

Definiowanie nowej klasy dostawców odbywa się poprzez:

●Opcję w menu okna: Dostawca/Odbiorca – Dodaj klasę.

●Trzymając wskaźnik myszy w polu listy wywołanie menu podręcznego i wybór z niego opcji Wstaw – Klasa lub Dodaj – Klasa. Opcja Dodaj różni się od opcji Wstaw tym, że po wybraniu opcji Wstaw nowy obiekt zostanie dodany przed bieżącym obiektem listy, a w przypadku opcji Dodaj – na końcu listy.  

Klasy można dodawać w każdej klasie. Niezbędne jest jednak działanie w trybie klasyfikacji.

Po dodaniu w dolnej części okna należy wypełnić żądane atrybuty klasy.

Usuwanie dostawcy odbywa się poprzez ustawienie na liście żądanego dostawcy/odbiorcy jako bieżącego i wybranie:

●Opcji w menu okna: Dane – Usuń.

●Trzymając wskaźnik myszy w polu listy wywołanie menu podręcznego i wybór z niego opcji Usuń.  

Dostawcę/odbiorcę można usunąć tylko działając w trybie klasyfikacji.

Usuwanie klasy odbywa się poprzez ustawienie na liście żądanej klasy jako bieżącej i wybranie:

●Opcji w menu okna: Dane – Usuń.

●Trzymając wskaźnik myszy w polu listy wywołanie menu podręcznego i wybór z niego opcji Usuń.  

Klasę można usunąć tylko wtedy, gdy nie ma w niej zdefiniowanych żadnych dostawców ani podklas. W przeciwnym wypadku należy najpierw usunąć wszystkie obiekty zdefiniowane w żądanej klasie. Usuwanie powinno przebiegać w kolejności od obiektów najbardziej zagnieżdżonych w strukturze drzewa do mniej zagnieżdżonych. Dodatkowym warunkiem niezbędnym do usunięcia klasy jest działanie w trybie klasyfikacji.

Uwaga

Predefiniowanej klasy głównej Dostawcy nie można usunąć.

Dane podstawowe klasy dostawców można edytować po ustawieniu na liście obiektów żądanej klasy jako bieżącej lub po dodaniu nowej klasy.

Rysunek 20. Okno Dostawca – zakładka Dane podstawowe

W zakładce do edycji dostępne są następujące pola:

●Identyfikator i nazwa klasy – znakowy identyfikator znakowy klasy i jej pełna nazwa.

●Kraj rejestracji podat. – kraj, w którym Kontrahent spełnia obowiązek podatkowy.

●Branżysta – identyfikator znakowy pracownika odpowiedzialnego za obsługę danej klasy dostawców.

●Atrybut VAT – identyfikator znakowy atrybutu określającego sposób traktowania dostawcy ze względu na podatek VAT.

●Konta dostawców Od..do.. – numeryczny identyfikator obiektu księgowego.

●Blokada zakupu – pole wyboru określające czy ustanowiono blokadę operacji z daną klasą dostawców.

●Przechowywanie historii w układzie kalendarzowym – pole wyboru wymuszające przechowywanie danych o operacjach danej klasy dostawców w układzie kalendarzowym.

●Przechowywanie historii z podziałem na lata obrotowe- pole wyboru wymuszające przechowywanie danych o operacjach danej klasy dostawców z uwzględnieniem podziału na okresy obrotowe.

●Przechowywanie historii z podziałem na okresy sprawozdawcze – pole wyboru wymuszające przechowywanie danych o operacjach danej klasy dostawców z uwzględnieniem podziału na podokresy obrotowe. Ustawienie tego pola ustawia automatycznie pole Przechowywanie historii z podziałem na okresy.

Ponadto na zakładce istnieją pola nieedytowalne wypełniane automatycznie przez system:

●Data utworzenia – data zdefiniowania danej klasy w systemie.

●Data modyfikacji – data ostatniej zmiany atrybutów klasy w systemie.

●Automatyczne tworzenie skojarzonego dostawcy – zaznaczenie flagi spowoduje automatyczne wygenerowania dostawcy.

●Klasa docelowa dla tworzonych dostawców – przypisanie z listy rozwijanej domyślnej klasy dostawców.

Dane podstawowe klasy odbiorców można edytować po ustawieniu na liście obiektów żądanej klasy jako bieżącej lub po dodaniu nowej klasy.

Rysunek 21.  Okno Odbiorca – zakładka Dane podstawowe

W zakładce do edycji dostępne są następujące pola:

●Identyfikator i nazwa klasy – znakowy identyfikator znakowy klasy i jej pełna nazwa.

●Kraj rejestracji podatkowej – kraj, w którym Kontrahent spełnia obowiązek podatkowy.

●Konto analityczne – numeryczny identyfikator obiektu księgowego.

●Automat. generacja nr konta – znakowy identyfikator konta automatycznie przypisany przez system.

●Blokada zakupu – pole wyboru określające czy ustanowiono blokadę operacji z daną klasą dostawców.

●Przechowywanie historii w układzie kalendarzowym – pole wyboru wymuszające przechowywanie danych o operacjach danej klasy odbiorców w układzie kalendarzowym.

●Przechowywanie historii z podziałem na lata obrotowe- pole wyboru wymuszające przechowywanie danych o operacjach danej klasy odbiorców z uwzględnieniem podziału na okresy obrotowe.

●Przechowywanie historii z podziałem na okresy sprawozdawcze – pole wyboru wymuszające przechowywanie danych o operacjach danej klasy odbiorców z uwzględnieniem podziału na podokresy obrotowe. Ustawienie tego pola ustawia automatycznie pole Przechowywanie historii z podziałem na okresy.

●Konta dostawców Od..do.. – numeryczny identyfikator obiektu księgowego, automatycznie przypisywany z zakresu Od..do.

●Czy wypełniać dziury? – zaznaczenie flagi powoduje uzupełnienie w planie kont pustych miejsc w numeracji kont.

Ponadto na zakładce istnieją pola nieedytowalne wypełniane automatycznie przez system:

●Data utworzenia – data zdefiniowania danej klasy w systemie.

●Data modyfikacji – data ostatniej zmiany atrybutów klasy w systemie.  

●Automatyczne tworzenie skojarzonego dostawcy – zaznaczenie flagi spowoduje automatyczne wygenerowania dostawcy.

●Klasa docelowa dla tworzonych dostawców – przypisanie z listy rozwijanej domyślnej klasy dostawców.

Aby edytować parametry dostawy dla klasy należy z listy obiektów wybrać żądaną klasę dostawców i w dolnej części okna wybrać zakładkę Parametry dostawy.

Rysunek 22 Zakładka Parametry dostawy dla Klasy dostawców

Na zakładce można edytować następujące atrybuty:

●Identyfikator i Nazwa klasy.

●Warunki płatności – identyfikator znakowy sposobu wnoszenia opłat za dostarczone wytwory dostawcom dziedziczących z danej klasy i wszelkich ograniczeń związanych z zapłatą.

●Metoda dostawy – identyfikator znakowy sposobu dostarczenia wytworu przez dostawców dziedziczących z danej klasy.

●Waluta – identyfikator znakowy waluty, w której odbywa się rozliczenie transakcji.

●Typ kredytu handlowego – określenie typu kredytu udzielonego przez dostawców dziedziczących z danej klasy.  

Możliwe opcje:

oBrak kredytu;  

oKredyt z limitem;  

oKredyt bez limitu.  

●Limit kredytu handlowego – maksymalna suma kredytu udzielonego przez dostawców dziedziczących z danej klasy. Pole jest edytowalne tylko w przypadku gdy w polu Typ kredytu handlowego wybrano wartość Kredyt z limitem.

●Maksymalna wartość faktury – największa wartość, na jaką może opiewać faktura.

●Zamówienie minimalne – minimalna wartość zamówienia składanego dostawcom dziedziczącym z danej klasy.

●Opust handlowy – procentowa wielkość opustu udzielanego przez dostawców dziedziczących z danej klasy.

●Margines końca miesiąca – liczba dni przed upływem końca miesiąca kalendarzowego dla dostawców dziedziczących z danej klasy, w których zrealizowane płatności są księgowane już na miesiąc następny.

Aby edytować parametry dostawy dla klasy należy z listy obiektów wybrać żądaną klasę odbiorców i w dolnej części okna wybrać zakładkę Parametry sprzedaży.

Rysunek 22 Zakładka Parametry sprzedaży dla Klasy odbiorców

Na zakładce można edytować następujące atrybuty:

●Identyfikator i Nazwa klasy.

●Warunki płatności – identyfikator znakowy sposobu wnoszenia opłat za dostarczone wytwory dostawcom dziedziczących z danej klasy i wszelkich ograniczeń związanych z zapłatą.

●Metoda dostawy – identyfikator znakowy sposobu dostarczenia wytworu przez dostawców dziedziczących z danej klasy.

●Cennik promocyjny – wybór z listy obowiązującego dla dostawcy cennika promocyjnego.  

●Cennik indywidualny – wybór z listy obowiązującego tylko dla danego dostawcy cennika.

●Cennik grupowy – wybór z listy obowiązującego w ramach grupy dostawców cennika.

●Waluta – identyfikator znakowy waluty, w której odbywa się rozliczenie transakcji.

●Kwota umorzenia –

●Zamówienie minimalne – minimalna wartość zamówienia składanego odbiorcom dziedziczącym z danej klasy.

●Opust handlowy – procentowa wielkość opustu udzielanego przez odbiorców dziedziczących z danej klasy.

●Margines końca miesiąca – liczba dni przed upływem końca miesiąca kalendarzowego dla odbiorców dziedziczących z danej klasy, w których zrealizowane płatności są księgowane już na miesiąc następny.

●Priorytet – .

Cechy dodatkowe klas dostawców/odbiorców są to wszelkie atrybuty klas dostawców zdefiniowane przez użytkownika systemu. Definiowania cech polegającego na nadaniu nazwy, typu i wartości domyślnej dokonuje się poprzez opcję w menu pełnym Dostawcy/Odbiorcy – cechy dodatkowe. W oknie dostawcy można tylko określać zbiór tych cech oraz ich wartości dla poszczególnych klas dostawców, korzystając ze zdefiniowanego zestawu.

Zbiór cech deklaruje się tylko i wyłącznie w klasach. Cechy dodatkowe zadeklarowane w klasie i ich wartości propagują się do podklas i do dostawców na określonych zasadach dziedziczenia cech.

Aby zadeklarować nową cechę dla klasy należy trzymając wskaźnik myszy w polu listy cech dodatkowych wywołać menu podręczne i wybrać z niego opcję Wstaw lub Dodaj.

Aby usunąć deklarację cechy dla klasy należy trzymając wskaźnik myszy w polu listy cech dodatkowych nad usuwaną cechą wywołać menu podręczne i wybrać z niego opcję Usuń.

Na zakładce Cechy dodatkowe są dostępne następujące pola:

●Cecha – identyfikator znakowy cechy. Edytowany tylko w przy deklarowaniu nowej cechy.

●Wartość cechy – wartość cechy edytowalna w sposób zależny od jej typu. W klasie, w której zadeklarowano daną cechę jest edytowalna zawsze. Natomiast w klasie, która odziedziczyła daną cechę od swej klasy nadrzędnej, wartość można modyfikować tylko wtedy, gdy nie ma ona ustawionego atrybutu Wspólna.

●Wspólna – pole wyboru. Ustawione oznacza, że wartość cechy jest zawsze propagowana z klasy, w której ją zadeklarowano do wszystkich podklas i dostawców danej klasy. Jeśli nie, w podklasach i dostawcach danej klasy można zmieniać wartość cechy. Pole to jest modyfikowalne tylko w klasie, w której zadeklarowano daną cechę.

●Dziedziczy – pole wyboru określające, czy cecha jest odziedziczona z klasy nadrzędnej, czy też jest zdefiniowana w bieżącej klasie. Pole to nie jest modyfikowalne przez użytkownika.  

Umiejscowienie danej klasy w strukturze klas można zmienić w dowolnym momencie.

Dokonuje się tego dwoma sposobami:

●Wybór na liście żądanej klasy, naciśnięcie lewego klawisza myszy z jednoczesnym przesunięciem jej do nowej klasy nadrzędnej w drzewie struktury klas;

●Wybór na liście żądanej klasy, po czym wybranie opcji z menu okna: Dostawca – Zmień klasę. Pojawia się wtedy następujące okno:  

Z listy rozwijalnej należy wybrać identyfikator klasy docelowej, do której ma nastąpić przemieszczenie i potwierdzić wybór.

Przeniesienie klasy w inne miejsce struktury pociąga za sobą automatyczne przemieszczenie wszystkich obiektów podrzędnych przenoszonej klasy. Zasada opisująca ten proces polega na tym, że obiekt nadrzędny zmienia tylko wybrana klasa przenoszona.

Ponieważ w systemie istnieją ściśle określone zasady dziedziczenia cech dodatkowych dostawców, które po wykonaniu tej operacji muszą być zachowane, przeniesienie klasy do nowej klasy nadrzędnej może spowodować zmianę tych cech w przenoszonej klasie (i w związku z tym we wszystkich obiektach podrzędnych tej klasy). Zmiany te przebiegają według następujących reguł:

●Jeśli w klasie docelowej występują pewne cechy dodatkowe, których nie ma w klasie przenoszonej, zostaną one do niej dodane z wartościami z tej klasy, po czym rozpropagowane do wszystkich podklas i dostawców tej klasy na ogólnych zasadach dziedziczenia cech.

●Jeśli w klasie docelowej i przenoszonej istnieje dana cecha, to w klasie przenoszonej jej atrybut Wspólna zostanie zmieniony na taki, jaki jest w klasie docelowej. Jeśli atrybut ten w klasie docelowej będzie ustawiony, to w klasie przenoszonej wartość cechy zostanie przepisana z klasy docelowej. Jeśli atrybut Wspólna nie będzie ustawiony, wartość cechy w klasie przenoszonej pozostanie niezmieniona.  

Ewentualne zmiany w klasie przenoszonej zostaną rozpropagowane do wszystkich podklas i dostawców tej klasy na ogólnych zasadach dziedziczenia cech.

Istnieje możliwość przenoszenia jednorazowo zbioru klas dostawców. Wyselekcjonowania zbioru dokonuje poprzez klikanie myszą poszczególnych klas na liście z jednoczesnym trzymaniem klawisza Ctrl. Przebieg dalszych operacji wygląda identycznie jak w przypadku przenoszenia pojedynczego obiektu.